QUY ĐỊNH VỀ THỜI HẠN GIẢI QUYẾT SƠ THẨM TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ

luatlongphan
Dec 16, 2025
6 min read

Thời hạn xét xử sơ thẩm trong các vụ án hình sự được hiểu là khoảng thời gian kể từ khi Tòa án tiếp nhận hồ sơ và cáo trạng, tiến hành thụ lý cho đến lúc ban hành bản án hoặc quyết định kết thúc vụ án ở cấp sơ thẩm. Đây là mốc thời gian quan trọng, được Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định nhằm đảm bảo việc xét xử được tiến hành đúng hạn, bảo vệ quyền được xét xử nhanh chóng và công bằng của bị cáo. Bài viết dưới đây sẽ trình bày đầy đủ các bước tiến hành và thời hạn tương ứng trong quá trình xét xử sơ thẩm theo quy định hiện hành.

Tổng quan quy trình và thời hạn xét xử sơ thẩm trong vụ án hình sự

Xét xử sơ thẩm là giai đoạn trọng yếu của tố tụng hình sự, giúp xác định sự thật khách quan của vụ án và quyết định hình phạt đối với bị cáo. Toàn bộ quy trình này phải tuân thủ nghiêm ngặt về mặt thời gian, từ lúc tiếp nhận hồ sơ cho đến khi tuyên án.

Thời hạn xét xử sơ thẩm được tính theo từng giai đoạn, bao gồm: tiếp nhận và thụ lý hồ sơ, chuẩn bị xét xử, thời hạn mở phiên tòa, và thời gian nghị án – tuyên án. Mỗi bước đều có những quy định thời gian cụ thể để đảm bảo tiến độ giải quyết vụ án.

Giai đoạn tiếp nhận hồ sơ và thụ lý vụ án

Theo Điều 276 BLTTHS 2015, việc nhận hồ sơ từ Viện kiểm sát là điểm xuất phát để tính thời hạn xét xử sơ thẩm. Tòa án chỉ tiến hành thụ lý sau khi kiểm tra đầy đủ các điều kiện sau:

Chứng cứ, tài liệu và vật chứng phải khớp với danh mục bàn giao của Viện kiểm sát.
Bản cáo trạng phải được chuyển đến bị can hoặc người đại diện hợp pháp trước thời điểm giao hồ sơ.

Nếu hồ sơ chưa đầy đủ theo quy định, Tòa án sẽ yêu cầu bổ sung. Việc giao nhận phải lập biên bản theo đúng thủ tục pháp luật.

Ngay khi thụ lý, Chánh án phải phân công Thẩm phán chủ tọa trong vòng 03 ngày để tiến hành các bước tiếp theo.

Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm

Thời gian chuẩn bị xét xử sơ thẩm được quy định tại Điều 277 BLTTHS 2015. Trong giai đoạn này, Thẩm phán chủ tọa có thể đưa ra một trong các quyết định: đưa vụ án ra xét xử, yêu cầu điều tra bổ sung, đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án.

Thời hạn chuẩn bị xét xử được phân theo mức độ nghiêm trọng của tội phạm:

Tội phạm ít nghiêm trọng: 30 ngày
Tội phạm nghiêm trọng: 45 ngày
Tội phạm rất nghiêm trọng: 02 tháng
Tội phạm đặc biệt nghiêm trọng: 03 tháng

Đối với vụ án phức tạp, Chánh án có quyền gia hạn một lần với thời gian tối đa:

15 ngày đối với tội ít nghiêm trọng và nghiêm trọng
30 ngày đối với tội rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng

Nếu có quyết định trả hồ sơ điều tra bổ sung, sau khi hồ sơ được trả lại, Thẩm phán phải ra quyết định đưa vụ án ra xét xử trong 15 ngày.

Thời hạn mở phiên tòa sơ thẩm

Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ra quyết định.

Trong trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, thời hạn này có thể kéo dài đến 30 ngày.

Tòa án phải thông báo lịch xét xử cho những người tham gia tố tụng trước ít nhất 07 ngày để đảm bảo quyền tham gia phiên tòa. Nếu phải hoãn phiên tòa, việc hoãn phải có lý do chính đáng và ghi nhận trong biên bản.

Thời gian nghị án và tuyên án

Nghị án là bước cuối cùng trước khi Hội đồng xét xử công bố bản án. Căn cứ Điều 326 BLTTHS 2015:

Nghị án chỉ được thực hiện tại phòng nghị án.
Việc ra quyết định dựa trên chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa.
Hội thẩm biểu quyết trước, Thẩm phán biểu quyết sau.

Đối với vụ án phức tạp, thời gian nghị án có thể kéo dài nhưng không vượt quá 07 ngày kể từ khi kết thúc tranh luận. Sau khi nghị án, Tòa án phải tiến hành tuyên án và thông báo rõ thời gian, địa điểm tuyên án cho các bên liên quan.

Các trường hợp đặc biệt làm thay đổi thời hạn xét xử sơ thẩm

Một số tình huống đặc biệt có thể ảnh hưởng đến tiến độ xét xử sơ thẩm, bao gồm:

Trả hồ sơ để điều tra bổ sung

Theo Điều 280 BLTTHS, Thẩm phán có quyền trả hồ sơ khi:

Cần bổ sung chứng cứ quan trọng chưa thể làm rõ tại phiên tòa
Phát hiện bị can có thể phạm thêm tội khác

Thời hạn xét xử sẽ tạm dừng trong thời gian điều tra bổ sung.

Tạm đình chỉ vụ án

Vụ án sẽ bị tạm đình chỉ nếu:

Bị cáo mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh nặng
Bị cáo bỏ trốn
Cần chờ kết quả giải quyết vụ việc liên quan

Sau khi lý do tạm đình chỉ không còn, thời hạn chuẩn bị xét xử sẽ được tính lại từ ngày phục hồi.

Vụ án có yếu tố nước ngoài

Các thủ tục như ủy thác tư pháp, triệu tập nhân chứng ở nước ngoài hoặc thu thập chứng cứ ngoài lãnh thổ Việt Nam khiến thời gian giải quyết kéo dài. Khoảng thời gian thực hiện tương trợ tư pháp không được tính vào thời hạn xét xử.

Các trường hợp ngoại lệ ảnh hưởng đến thời hạn xét xử

Dịch vụ luật sư tham gia tố tụng hình sự tại Long Phan PMT

Luật sư hình sự của Long Phan PMT cung cấp hỗ trợ toàn diện trong suốt quá trình giải quyết vụ án, bao gồm:

Giám sát thời hạn tố tụng và đảm bảo không có vi phạm
Tư vấn quyền, nghĩa vụ của bị can – bị cáo
Thu thập chứng cứ và chuẩn bị chiến lược bào chữa
Tham gia bào chữa tại phiên tòa
Khiếu nại các vi phạm về thời hạn hoặc thủ tục
Tư vấn kháng cáo và hỗ trợ giai đoạn phúc thẩm
Tham gia các thủ tục tạm đình chỉ, phục hồi vụ án và tương trợ tư pháp quốc tế

Giải đáp một số câu hỏi thường gặp

Hoãn phiên tòa có làm thay đổi thời hạn xét xử không?

Hoãn phiên tòa không làm thay đổi thời hạn xét xử sơ thẩm được pháp luật ấn định theo loại tội phạm. Thời gian hoãn vẫn tính trong tổng thời hạn giải quyết vụ án.

Thời hạn chuẩn bị xét xử được gia hạn bao nhiêu lần?

Chỉ được gia hạn một lần duy nhất và phải có lý do chính đáng.

Ai có quyền gia hạn thời hạn xét xử sơ thẩm?

Chỉ Chánh án Tòa án có thẩm quyền gia hạn.

Thời gian nghị án có tính vào thời hạn xét xử không?

Có. Thời gian nghị án là một phần của thời hạn xét xử sơ thẩm.

Thời hạn xét xử có áp dụng khi vụ án bị tạm đình chỉ không?

Không. Thời hạn xét xử chỉ được tính lại khi vụ án được phục hồi.

Luật sư tư vấn bào chữa trong vụ án hình sự

Thời hạn xét xử sơ thẩm trong vụ án hình sự được quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm quyền được xét xử kịp thời, khách quan của bị cáo và hiệu quả hoạt động của cơ quan tư pháp. Việc tuân thủ đúng tiến trình và thời hạn pháp luật quy định giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tham gia tố tụng. Long Phan PMT cam kết mang đến dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, hỗ trợ Quý khách hàng giải quyết mọi vấn đề pháp lý liên quan đúng quy định pháp luật. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn hoàn toàn miễn phí.

Nguồn: Thời hạn xét xử sơ thẩm trong vụ án hình sự [CẬP NHẬT 2025]

>>> Xem thêm: