KHỞI KIỆN YÊU CẦU BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO CƯỠNG CHẾ THU HỒI ĐẤT TRÁI QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT
- luatlongphan
- Dec 23, 2025
- 7 min read
Việc khởi kiện yêu cầu bồi thường trong trường hợp bị cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật là một quá trình pháp lý phức tạp, đòi hỏi người sử dụng đất phải am hiểu quy định của Luật Đất đai, Luật Tố tụng hành chính cũng như xác định đúng đối tượng và nội dung khởi kiện. Trên thực tế, nhiều vụ việc thất bại do người dân không phân biệt rõ giữa quyết định hành chính và hành vi hành chính cưỡng chế, dẫn đến việc xác lập yêu cầu khởi kiện không phù hợp. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ toàn bộ quy trình khởi kiện, từ việc xác định thời hiệu, thẩm quyền giải quyết, chuẩn bị hồ sơ cho đến trình tự giải quyết tại Tòa án, giúp người sử dụng đất bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường khi bị cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật
Xác định đúng thời hiệu khởi kiện là điều kiện tiên quyết để Tòa án có cơ sở thụ lý và giải quyết vụ án hành chính liên quan đến cưỡng chế thu hồi đất trái quy định.
Căn cứ Khoản 2 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính năm 2015, thời hiệu khởi kiện đối với các yêu cầu phát sinh từ quyết định hành chính về cưỡng chế thu hồi đất là 01 năm.
Thời hạn này áp dụng đối với các khiếu kiện yêu cầu hủy quyết định cưỡng chế, yêu cầu Tòa án tuyên bố hành vi cưỡng chế trái pháp luật cũng như yêu cầu bồi thường thiệt hại phát sinh.
Thời điểm tính thời hiệu khởi kiện được xác định tùy thuộc vào từng tình huống cụ thể:
Trường hợp có ban hành quyết định cưỡng chế: Thời hiệu được tính từ ngày người sử dụng đất nhận được quyết định cưỡng chế hoặc kể từ ngày quyết định đó được niêm yết, công bố hợp lệ theo quy định pháp luật.
Trường hợp không ban hành quyết định cưỡng chế: Nếu cơ quan có thẩm quyền thực hiện cưỡng chế trên thực tế mà không ban hành quyết định, thời hiệu khởi kiện được tính từ ngày hành vi cưỡng chế đầu tiên diễn ra.
Trong một số tình huống đặc biệt, người khởi kiện có thể đề nghị Tòa án xem xét việc kéo dài thời hiệu nếu chứng minh được lý do chính đáng, chẳng hạn:
Xảy ra sự kiện bất khả kháng;
Gặp trở ngại khách quan khiến không thể thực hiện quyền khởi kiện đúng thời hạn.
Việc gia hạn hay không sẽ do Tòa án xem xét trên cơ sở từng vụ việc cụ thể.
Xác định đúng yêu cầu khởi kiện khi bị cưỡng chế thu hồi đất trái luật
Theo Khoản 7 Điều 87 Luật Đất đai 2024, khi người có đất bị thu hồi không bàn giao đất theo quyết định thu hồi, trình tự cưỡng chế chỉ được thực hiện sau khi đã tiến hành đầy đủ các bước vận động, thuyết phục theo quy định.
Cụ thể:
Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và đơn vị làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tiến hành vận động, thuyết phục;
Thời gian vận động là 10 ngày và phải lập thành văn bản;
Hết thời hạn này mà người sử dụng đất vẫn không chấp hành thì Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định cưỡng chế và tổ chức thực hiện.
Từ đó, khi khởi kiện, người dân cần xác định rõ đối tượng bị kiện, bao gồm:
Khởi kiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất: Trong trường hợp quyết định được ban hành trái thẩm quyền, sai thời hạn, không đúng căn cứ pháp luật;
Khởi kiện hành vi cưỡng chế thu hồi đất: Khi việc tổ chức cưỡng chế không tuân thủ trình tự, thủ tục, phương thức theo Điều 89 Luật Đất đai 2024;
Hoặc khởi kiện đồng thời cả quyết định và hành vi cưỡng chế nếu có đủ căn cứ.
Việc xác định chính xác yêu cầu khởi kiện sẽ giúp Tòa án làm rõ phạm vi giải quyết và bảo đảm quyền lợi cho người khởi kiện.
Thẩm quyền giải quyết của Tòa án đối với khiếu kiện cưỡng chế thu hồi đất
Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, kể từ ngày 01/7/2025, Chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất.
Căn cứ Điều 31 và Điều 31a Luật Tố tụng hành chính 2015 (được sửa đổi, bổ sung), các vụ án khiếu kiện quyết định cưỡng chế thu hồi đất thuộc thẩm quyền giải quyết sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực theo thủ tục hành chính.
Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện yêu cầu bồi thường khi cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật
Nội dung và hình thức đơn khởi kiện
Đơn khởi kiện phải được lập theo Mẫu số 01-HC ban hành kèm Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP và đáp ứng đầy đủ nội dung theo Điều 118 Luật Tố tụng hành chính 2015, bao gồm:
Thông tin người khởi kiện, người bị kiện;
Nội dung quyết định hoặc hành vi hành chính bị khởi kiện;
Yêu cầu cụ thể đề nghị Tòa án giải quyết;
Căn cứ pháp lý;
Cam kết không đồng thời khiếu nại hành chính.
Thành phần hồ sơ bắt buộc
Hồ sơ khởi kiện thông thường bao gồm:
Đơn khởi kiện;
Quyết định cưỡng chế thu hồi đất (bản sao chứng thực);
Quyết định thu hồi đất;
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ hợp pháp khác;
Giấy tờ tùy thân của người khởi kiện;
Văn bản ủy quyền (nếu có).
Tài liệu, chứng cứ bổ sung
Tùy từng vụ việc, người khởi kiện có thể cung cấp thêm:
Biên bản cưỡng chế;
Thông báo thu hồi đất;
Hồ sơ bồi thường, định giá đất;
Tài liệu chứng minh thiệt hại thực tế;
Văn bản trao đổi với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Trình tự Tòa án thụ lý vụ án hành chính về cưỡng chế thu hồi đất
Người khởi kiện có thể nộp đơn trực tiếp, qua bưu điện hoặc nộp trực tuyến. Sau khi nhận đơn, Tòa án sẽ tiến hành các bước:
Bước 1: Phân công Thẩm phán và xem xét đơn
Trong thời hạn 03 ngày làm việc, Chánh án phân công Thẩm phán xem xét đơn. Thẩm phán có thể yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn, thụ lý vụ án, chuyển đơn hoặc trả lại đơn.
Bước 2: Nộp tạm ứng án phí và thụ lý vụ án
Nếu đủ điều kiện, Thẩm phán thông báo nghĩa vụ nộp tạm ứng án phí. Người khởi kiện có 10 ngày để thực hiện. Ngày thụ lý được xác định theo thời điểm nộp biên lai.
Bước 3: Thông báo thụ lý
Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý, Tòa án gửi thông báo cho các bên liên quan và Viện kiểm sát.
Bước 4: Chuẩn bị xét xử và đối thoại
Thời hạn chuẩn bị xét xử là 04 tháng, có thể gia hạn tối đa 02 tháng đối với vụ việc phức tạp.
Quá trình giải quyết vụ án tại Tòa án
Đối thoại giữa các bên
Theo Điều 138 Luật Tố tụng hành chính 2015, Thẩm phán tổ chức đối thoại nhằm làm rõ yêu cầu và tìm kiếm khả năng thỏa thuận. Trường hợp đối thoại không thành, vụ án sẽ được đưa ra xét xử.
Xác minh và thu thập chứng cứ
Tòa án có quyền yêu cầu các cơ quan liên quan cung cấp hồ sơ, tài liệu để đánh giá:
Thẩm quyền ban hành quyết định cưỡng chế;
Trình tự, thủ tục cưỡng chế;
Điều kiện và nguyên tắc thực hiện cưỡng chế;
Thiệt hại phát sinh.
Quyền kháng cáo bản án sơ thẩm
Nếu không đồng ý với bản án sơ thẩm, đương sự có quyền kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án hoặc kể từ ngày nhận được bản án hợp lệ. Vụ án sẽ được giải quyết theo thủ tục phúc thẩm theo quy định pháp luật.
Dịch vụ luật sư hỗ trợ khởi kiện cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật
Luật sư có vai trò quan trọng trong việc:
Phân tích hồ sơ và xác định vi phạm;
Xây dựng chiến lược tố tụng;
Soạn thảo hồ sơ, thu thập chứng cứ;
Đại diện tham gia đối thoại, phiên tòa;
Đàm phán và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng.
Kiện đòi bồi thường khi bị cưỡng chế thu hồi đất trái pháp luật là quá trình pháp lý đòi hỏi người sử dụng đất phải xác định đúng thời hiệu, đúng yêu cầu khởi kiện và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng cứ theo quy định. Việc nắm vững quy trình tố tụng hành chính và có sự hỗ trợ của luật sư chuyên môn sẽ giúp nâng cao khả năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.
>>> Xem thêm:
Comments