NGƯỜI VAY CẦN LÀM GÌ ĐỂ BẢO VỆ QUYỀN LỢI KHI NGÂN HÀNG BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN THẾ CHẤP?
- luatlongphan
- Jan 12
- 6 min read
Việc dùng tài sản để thế chấp tại ngân hàng nhằm bảo đảm nghĩa vụ trả nợ là một giao dịch phổ biến trong hoạt động tín dụng. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc ngân hàng được toàn quyền xử lý tài sản khi phát sinh nợ quá hạn. Trên thực tế, việc xử lý tài sản bảo đảm, đặc biệt là thông qua hình thức bán đấu giá, phải tuân thủ nghiêm ngặt các thỏa thuận trong hợp đồng và quy định của pháp luật hiện hành.
Bài viết dưới đây sẽ phân tích các vấn đề pháp lý cần lưu ý và hướng dẫn cụ thể người có tài sản thế chấp cần thực hiện những thủ tục gì khi ngân hàng tiến hành bán đấu giá tài sản.
Kiểm tra điều kiện pháp lý và trình tự giao tài sản cho tổ chức đấu giá
Bộ luật Dân sự 2015 cùng các văn bản hướng dẫn đã quy định chi tiết về việc xử lý tài sản bảo đảm bằng phương thức bán đấu giá. Đây là một trong những biện pháp được áp dụng khi bên vay không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ trả nợ.
Trước hết, người có tài sản thế chấp cần xác định việc đấu giá tài sản thuộc trường hợp nào trong hai trường hợp sau:
Có thỏa thuận trong hợp đồng: Theo điểm a khoản 1 Điều 303 Bộ luật Dân sự 2015, nếu hợp đồng thế chấp đã quy định rõ việc xử lý tài sản bằng hình thức bán đấu giá thì ngân hàng được thực hiện theo thỏa thuận đó.
Không có thỏa thuận cụ thể: Trường hợp hợp đồng không đề cập phương thức xử lý, tài sản bảo đảm mặc nhiên phải được xử lý thông qua bán đấu giá theo khoản 2 Điều 303 Bộ luật Dân sự 2015.
Dù thuộc trường hợp nào, ngân hàng chỉ được quyền xử lý tài sản khi đáp ứng điều kiện pháp lý bắt buộc, cụ thể là khi nghĩa vụ được bảo đảm đã đến hạn mà bên vay không thực hiện hoặc thực hiện không đúng (Điều 299 và khoản 7 Điều 323 Bộ luật Dân sự 2015). Đồng thời, toàn bộ quy trình phải đúng trình tự, thủ tục theo thỏa thuận và quy định tại khoản 1 Điều 49 Nghị định 21/2021/NĐ-CP.
Các bước người thế chấp nên thực hiện khi ngân hàng bán đấu giá tài sản
Khi đối diện với việc tài sản bị đưa ra đấu giá, người thế chấp cần chủ động thực hiện các biện pháp pháp lý cần thiết nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Yêu cầu ngân hàng công khai thông tin về việc xử lý tài sản
Việc minh bạch thông tin là yêu cầu bắt buộc trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm. Theo khoản 4 Điều 51 Nghị định 21/2021/NĐ-CP, ngân hàng phải thông báo cho bên thế chấp về việc xử lý tài sản trong thời hạn theo thỏa thuận hoặc tối thiểu 15 ngày trước thời điểm xử lý đối với bất động sản.
Người thế chấp có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc đấu giá, bao gồm nhưng không giới hạn:
Căn cứ pháp lý xử lý tài sản, thời gian và địa điểm dự kiến đấu giá;
Hợp đồng dịch vụ đấu giá tài sản;
Chứng thư thẩm định giá;
Thông báo đấu giá công khai, quy chế đấu giá và các giấy tờ liên quan khác.
Trường hợp ngân hàng không chủ động cung cấp thông tin, người thế chấp nên gửi văn bản yêu cầu chính thức, kèm theo lưu ý về việc sẽ áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết nếu phát hiện vi phạm. Văn bản này nên được gửi bằng thư bảo đảm có xác nhận để làm chứng cứ.
Tham gia giám sát và yêu cầu định giá tài sản khách quan
Giá khởi điểm là yếu tố quyết định trực tiếp đến quyền lợi của người có tài sản thế chấp. Theo Điều 306 Bộ luật Dân sự 2015:
Các bên có thể tự thỏa thuận mức giá hoặc lựa chọn tổ chức thẩm định giá;
Nếu không có thỏa thuận, việc định giá bắt buộc phải do tổ chức định giá độc lập thực hiện.
Người thế chấp có quyền tham gia, theo dõi quá trình định giá nhằm bảo đảm tài sản được xác định đúng giá trị thị trường, tránh tình trạng dìm giá gây thiệt hại.
Phối hợp xử lý tài sản và nhận lại phần giá trị còn dư hợp pháp
Nếu ngân hàng thực hiện đầy đủ các bước xử lý tài sản đúng quy định pháp luật và hợp đồng, người thế chấp nên phối hợp để quá trình diễn ra thuận lợi.
Sau khi đấu giá thành công, số tiền thu được sẽ được dùng để thanh toán:
Nợ gốc;
Lãi vay và các khoản phạt (nếu có);
Chi phí hợp lý cho việc xử lý và đấu giá tài sản.
Phần giá trị còn lại sau khi khấu trừ các khoản trên thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người thế chấp theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Đấu giá tài sản 2016.
Khiếu nại và yêu cầu tạm dừng đấu giá nếu phát hiện vi phạm
Trong trường hợp ngân hàng xử lý tài sản không đúng thỏa thuận hoặc không đáp ứng điều kiện xử lý theo Điều 299 và Điều 303 Bộ luật Dân sự 2015, người thế chấp có quyền khiếu nại trực tiếp đến ngân hàng.
Nếu kết quả giải quyết khiếu nại không thỏa đáng, người có tài sản có thể tiếp tục khiếu nại đến cơ quan Thanh tra Ngân hàng Nhà nước theo quy định. Đồng thời, cần gửi văn bản thông báo đến tổ chức đấu giá để yêu cầu tạm dừng việc đấu giá cho đến khi tranh chấp được giải quyết.
Khởi kiện ra Tòa án và yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời
Khi ngân hàng vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng thế chấp, người thế chấp có quyền khởi kiện đến Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Luật Tổ chức Tòa án nhân dân 2024 (sửa đổi 2025).
Sau khi vụ án được thụ lý, người khởi kiện có thể đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời nhằm buộc dừng việc đấu giá tài sản theo Điều 111 và khoản 12 Điều 114 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nhằm tránh phát sinh hậu quả pháp lý khó khắc phục.
Câu hỏi thường gặp về việc ngân hàng bán đấu giá tài sản thế chấp
Ngân hàng có được bán đấu giá tài sản khi hợp đồng không quy định phương thức xử lý không?
Có. Trong trường hợp hợp đồng không thỏa thuận phương thức xử lý, tài sản bảo đảm sẽ được xử lý bằng hình thức bán đấu giá theo khoản 2 Điều 303 Bộ luật Dân sự 2015, nhưng chỉ khi bên thế chấp vi phạm nghĩa vụ.
Nếu chưa đến hạn trả nợ mà ngân hàng vẫn bán đấu giá thì có hợp pháp không?
Không. Việc này vi phạm Điều 299 Bộ luật Dân sự 2015.
Người thế chấp có quyền tham gia quá trình định giá và đấu giá không?
Có. Người thế chấp được quyền theo dõi, giám sát nhằm bảo đảm việc định giá, đấu giá diễn ra minh bạch, đúng pháp luật.
Có thể yêu cầu hủy kết quả đấu giá nếu phát hiện thông đồng, dìm giá không?
Có. Theo khoản 4 Điều 72 Luật Đấu giá tài sản 2016 (sửa đổi 2024), kết quả đấu giá có thể bị hủy nếu có hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá làm sai lệch kết quả.
Dịch vụ tư vấn pháp lý khi ngân hàng bán đấu giá tài sản thế chấp
Long Phan PMT cung cấp dịch vụ tư vấn toàn diện, bao gồm:
Rà soát, đánh giá hợp đồng thế chấp;
Tư vấn trình tự, thủ tục xử lý tài sản bảo đảm;
Soạn thảo văn bản yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin;
Hỗ trợ thực hiện khiếu nại, tố cáo;
Tư vấn, soạn thảo hồ sơ khởi kiện và đại diện bảo vệ quyền lợi tại Tòa án.
Việc ngân hàng bán đấu giá tài sản thế chấp nếu không tuân thủ đúng thỏa thuận và quy định pháp luật có thể xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người thế chấp. Do đó, người có tài sản cần chủ động kiểm tra hợp đồng, thu thập thông tin, kịp thời thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện khi cần thiết. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.
>>> Xem thêm:
Comments