CHA HOẶC MẸ KHÔNG THỰC HIỆN CẤP DƯỠNG NUÔI CON SAU LY HÔN PHẢI LÀM SAO?

luatlongphan
Jan 16
6 min read

Việc cấp dưỡng nuôi con là nghĩa vụ bắt buộc của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con nhằm bảo đảm điều kiện sống, học tập và phát triển toàn diện cho trẻ. Trong trường hợp bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm này, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng theo đúng quy định pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ cơ sở pháp lý và trình tự, thủ tục thực hiện truy đòi tiền cấp dưỡng nuôi con theo quy định hiện hành.

Yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con được không?

Quyền yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng nuôi con

Người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con có đầy đủ quyền pháp lý để yêu cầu bên còn lại thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng khi nghĩa vụ này bị vi phạm. Quyền yêu cầu truy đòi tiền cấp dưỡng được xác lập nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của trẻ em – chủ thể đặc biệt được pháp luật ưu tiên bảo vệ.

Theo Điều 82 và Điều 110 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có trách nhiệm cấp dưỡng cho con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động, không có tài sản tự nuôi sống bản thân. Nghĩa vụ này tồn tại độc lập, không phụ thuộc vào mâu thuẫn hay quan hệ hôn nhân giữa cha mẹ.

Trong trường hợp bên có nghĩa vụ không tự nguyện thực hiện, người trực tiếp nuôi con có quyền khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cưỡng chế thực hiện theo quy định pháp luật.

Nghĩa vụ cấp dưỡng – nghĩa vụ bắt buộc và liên tục

Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con là nghĩa vụ mang tính bắt buộc, không thể từ chối hoặc trì hoãn với lý do khó khăn kinh tế. Theo Điều 110 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, nghĩa vụ cấp dưỡng được thực hiện cho đến khi con đủ 18 tuổi hoặc đã có khả năng lao động và tự nuôi sống bản thân.

Bên cạnh đó, Điều 119 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định rõ: người trực tiếp nuôi con, người giám hộ hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền đều có quyền yêu cầu Tòa án buộc bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.

Ngoài ra, Án lệ số 62/2023/AL của Hội đồng Thẩm phán TANDTC cũng khẳng định: nghĩa vụ cấp dưỡng phát sinh kể từ thời điểm quan hệ cha, mẹ – con được xác lập, không phụ thuộc vào thời điểm có yêu cầu cấp dưỡng, qua đó làm rõ nguyên tắc truy thu cấp dưỡng hồi tố trong một số trường hợp.

Thủ tục truy đòi tiền cấp dưỡng khi chưa có bản án hoặc quyết định của Tòa án

Thẩm quyền giải quyết

Tranh chấp về nghĩa vụ cấp dưỡng thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo khoản 5 Điều 28 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015. Từ ngày 01/7/2025, theo mô hình tổ chức Tòa án mới, tranh chấp này thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực, căn cứ vào nơi cư trú hoặc nơi làm việc của bị đơn theo Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP.

Hồ sơ khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng

Người trực tiếp nuôi con cần chuẩn bị hồ sơ khởi kiện bao gồm:

Đơn khởi kiện theo Mẫu số 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP;
Bản án hoặc quyết định ly hôn (nếu có);
Giấy khai sinh của con;
Giấy tờ tùy thân của các bên;
Tài liệu chứng minh thu nhập, điều kiện kinh tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng (nếu có).

Tất cả giấy tờ nộp kèm đều là bản sao hợp lệ; trường hợp không thể sao y thì nộp bản photo và giải trình rõ trong đơn.

Trình tự thụ lý và giải quyết vụ án

Bước 1: Nộp đơn khởi kiện trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến theo Điều 190 BLTTDS 2015;
Bước 2: Tòa án xem xét, thụ lý vụ án theo Điều 191 BLTTDS 2015, yêu cầu nộp tạm ứng án phí theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.

Thời hạn giải quyết

Theo Điều 203 và Điều 286 BLTTDS 2015:

Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm: 04 tháng, có thể gia hạn tối đa 02 tháng;
Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm: 02 tháng, có thể gia hạn 01 tháng trong trường hợp đặc biệt.

Trường hợp giấy khai sinh chưa thể hiện tên cha hoặc mẹ

Nếu giấy khai sinh của con chưa ghi nhận tên người bị yêu cầu cấp dưỡng, người trực tiếp nuôi con phải đồng thời yêu cầu Tòa án xác định cha, mẹ cho con.

Việc xác định quan hệ huyết thống là điều kiện tiên quyết để phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng. Sau khi được công nhận, Tòa án có thể buộc bên có nghĩa vụ thực hiện cấp dưỡng kể từ thời điểm con được sinh ra, bao gồm cả phần cấp dưỡng hồi tố nhằm bù đắp chi phí nuôi dưỡng trước đó.

Truy đòi tiền cấp dưỡng khi đã có bản án, quyết định có hiệu lực

Thời hiệu yêu cầu thi hành án

Theo khoản 1 Điều 30 Luật Thi hành án dân sự năm 2024, thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật. Đối với nghĩa vụ định kỳ, thời hiệu được tính riêng cho từng kỳ nghĩa vụ.

Hồ sơ yêu cầu thi hành án

Hồ sơ gồm:

Đơn yêu cầu thi hành án theo Điều 31 Luật THADS 2024;
Bản án, quyết định có hiệu lực;
Tài liệu về tài sản, thu nhập của người phải thi hành án (nếu có);
Giấy tờ tùy thân hoặc giấy ủy quyền hợp pháp (nếu ủy quyền).

Thủ tục ra quyết định thi hành án

Cơ quan thi hành án dân sự khu vực có thẩm quyền tiếp nhận, xem xét hồ sơ và ra quyết định thi hành án hoặc từ chối có căn cứ theo Điều 35, Điều 36 Luật THADS 2024.

Xác minh điều kiện thi hành án và áp dụng biện pháp cưỡng chế

Theo Điều 44 Luật THADS 2024, Chấp hành viên có trách nhiệm xác minh điều kiện thi hành án nếu người phải thi hành không tự nguyện.

Trường hợp có điều kiện nhưng vẫn không chấp hành, cơ quan thi hành án có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế như:

Khấu trừ thu nhập (tối đa 50%);
Phong tỏa tài khoản ngân hàng;
Kê biên, xử lý tài sản;
Hạn chế xuất cảnh theo quy định pháp luật.

Việc cưỡng chế không được thực hiện trong khung giờ từ 22h đến 06h hôm sau hoặc vào ngày nghỉ, ngày lễ theo Điều 46 Luật THADS 2024.

Trình tự giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền

Xử lý trường hợp trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng

Hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Phạt hành chính: từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng theo Điều 57 Nghị định 144/2021/NĐ-CP;
Trách nhiệm hình sự: theo Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015, nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc tái phạm.

Dịch vụ luật sư hỗ trợ truy đòi tiền cấp dưỡng tại Long Phan PMT

Long Phan PMT cung cấp dịch vụ pháp lý toàn diện trong các tranh chấp về cấp dưỡng, bao gồm:

Tư vấn quy định pháp luật về nghĩa vụ cấp dưỡng;
Soạn thảo đơn khởi kiện, đơn yêu cầu thi hành án;
Đại diện làm việc với Tòa án và cơ quan thi hành án;
Hỗ trợ xác minh tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ;
Thực hiện thủ tục xác định cha, mẹ cho con;
Soạn thảo đơn tố cáo hành vi trốn tránh nghĩa vụ;
Theo dõi và giám sát quá trình thi hành án.

Luật sư giải quyết tranh chấp truy đòi tiền cấp dưỡng

Truy đòi tiền cấp dưỡng nuôi con là cơ chế pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ em và người trực tiếp nuôi dưỡng. Pháp luật hiện hành đã quy định đầy đủ căn cứ và biện pháp xử lý đối với các trường hợp không thực hiện hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900.63.63.87 để được tư vấn miễn phí.

Nguồn: Truy đòi tiền cấp dưỡng nuôi con: Được không? Thủ tục?

>>> Xem thêm: