NHỮNG TỘI DANH KHÔNG CÒN ÁP DỤNG HÌNH PHẠT TỬ HÌNH TỪ NGÀY 01/7/2025

luatlongphan
Jan 15
6 min read

Việc sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2015 đang trở thành vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm, nhất là đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình. Theo dự thảo mới, nhiều tội danh nghiêm trọng sẽ được loại bỏ mức án cao nhất này, thể hiện định hướng nhân đạo và cải cách tư pháp hình sự của Nhà nước Việt Nam. Trong bài viết sau, Long Phan PMT sẽ làm rõ các tội danh dự kiến được miễn án tử hình cũng như những tác động pháp lý liên quan.

Các tội danh được đề xuất miễn án tử hình

Danh mục các tội danh được đề xuất bãi bỏ hình phạt tử hình

Theo dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi năm 2025, có 05 tội danh được đề xuất loại bỏ hoàn toàn hình phạt tử hình. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong chính sách hình sự, phù hợp với xu hướng lập pháp tiến bộ trên thế giới.

Cụ thể, các tội danh không còn áp dụng án tử hình gồm:

Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109 Bộ luật Hình sự 2015): Mặc dù thuộc nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia, nhưng thực tiễn xét xử cho thấy hình phạt tử hình gần như không còn được áp dụng, thay vào đó là các chế tài nghiêm khắc khác.
Tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Điều 114): Hành vi này tiềm ẩn mức độ nguy hiểm cao, tuy nhiên việc duy trì án tử hình không còn phù hợp với chính sách hình sự hiện nay.
Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (Điều 194): Dù gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng, song hệ thống pháp luật hiện hành đã có các hình phạt nghiêm khắc khác đủ sức răn đe và trừng trị.
Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250): Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nhiều quốc gia đã loại bỏ án tử hình đối với các hành vi liên quan đến ma túy không có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng.
Tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421): Đây là tội danh rất hiếm xảy ra trong điều kiện thực tiễn tại Việt Nam, do đó việc giữ hình phạt tử hình được cho là không còn cần thiết.

Việc bãi bỏ án tử hình đối với các tội danh trên cho thấy định hướng rõ ràng trong việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất của pháp luật hình sự.

Các tội danh chuyển từ tử hình sang tù chung thân không xét giảm án

Không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ hoàn toàn hình phạt tử hình, dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi còn đề xuất thay thế án tử hình bằng hình phạt tù chung thân không được xét giảm án đối với 03 tội danh đặc biệt nghiêm trọng. Các tội danh này bao gồm:

Tội gián điệp (Điều 110): Là hành vi xâm phạm trực tiếp đến an ninh quốc gia, việc áp dụng tù chung thân không giảm án vẫn bảo đảm tính răn đe và nghiêm minh của pháp luật.
Tội tham ô tài sản (Điều 353): Tội phạm tham nhũng gây thiệt hại lớn cho ngân sách Nhà nước. Việc thay đổi hình phạt phản ánh quan điểm xử lý nghiêm nhưng mang tính nhân đạo hơn.
Tội nhận hối lộ (Điều 354): Là hành vi làm suy giảm uy tín của bộ máy Nhà nước, hình phạt tù chung thân không xét giảm án tiếp tục thể hiện quyết tâm phòng, chống tham nhũng.

Hiện nay, Bộ luật Hình sự 2015 đang quy định hình phạt tử hình đối với 18 tội danh. Việc đề xuất loại bỏ hoặc thay thế hình phạt tử hình đối với 08/18 tội danh, tương đương gần 45%, cho thấy sự thay đổi lớn trong tư duy lập pháp hình sự.

Quy trình xem xét và thông qua dự thảo luật sửa đổi

Dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi được xây dựng theo trình tự, thủ tục lập pháp chặt chẽ. Bộ Công an là cơ quan chủ trì soạn thảo, tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành, chuyên gia pháp lý và cơ quan thực tiễn.

Sau đó, dự thảo được trình Quốc hội thảo luận, đánh giá toàn diện về tính khả thi, tác động xã hội cũng như hiệu quả phòng ngừa tội phạm. Các đại biểu Quốc hội tập trung xem xét sự cân bằng giữa yếu tố nhân đạo và yêu cầu bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Tại phiên họp thứ 46 chiều ngày 10/6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất chủ trương bỏ hình phạt tử hình đối với 08 tội danh và bổ sung tội sử dụng trái phép chất ma túy vào Bộ luật Hình sự.

Ý kiến của đại biểu Quốc hội và các cơ quan chuyên môn

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, trong quá trình thảo luận đã xuất hiện hai nhóm quan điểm chính:

Nhóm ý kiến thứ nhất: Đồng tình với việc bỏ án tử hình đối với cả 08 tội danh theo đề xuất của Chính phủ.
Nhóm ý kiến thứ hai: Chỉ nhất trí bỏ án tử hình với 04 tội danh, đồng thời đề nghị giữ hình phạt tử hình đối với các tội: sản xuất, buôn bán thuốc giả; vận chuyển trái phép chất ma túy; tham ô tài sản; nhận hối lộ để bảo đảm tính răn đe.

Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao cũng đề xuất giữ án tử hình đối với một số tội danh, đặc biệt là các tội liên quan đến ma túy và tham nhũng.

Ngoài ra, có ý kiến đề nghị bổ sung quy định không áp dụng tử hình đối với người phạm tội tham ô, nhận hối lộ nếu đã chủ động khắc phục phần lớn hậu quả và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng ngay từ giai đoạn xét xử.

Tác động tích cực đối với bị can, bị cáo đang trong quá trình tố tụng

Việc đề xuất miễn án tử hình mang lại hy vọng đáng kể cho các bị can, bị cáo đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh nêu trên. Trong trường hợp luật mới được thông qua, nguyên tắc áp dụng pháp luật có lợi cho người phạm tội có thể được xem xét.

Đặc biệt, đối với các vụ án về vận chuyển trái phép chất ma túy, việc loại bỏ hình phạt tử hình có ý nghĩa rất lớn, nhất là với các vụ án đang trong giai đoạn xét xử hoặc kháng cáo, giám đốc thẩm.

Các bị can trong các vụ án tham nhũng như tham ô, nhận hối lộ dù vẫn phải đối mặt với hình phạt nghiêm khắc, nhưng việc không còn nguy cơ tử hình là một thay đổi mang tính nhân đạo rõ rệt. Gia đình của các bị can, bị cáo cũng đặt nhiều kỳ vọng vào sự thay đổi này, dù vẫn cần chuẩn bị tâm lý vì dự thảo chưa chính thức được thông qua.

Dịch vụ luật sư bào chữa tại Long Phan PMT

Long Phan PMT cung cấp các dịch vụ pháp lý chuyên sâu liên quan đến các tội danh được đề xuất miễn án tử hình, bao gồm:

Tư vấn và phân tích khả năng áp dụng quy định pháp luật mới có lợi cho bị can, bị cáo
Tham gia bào chữa tại các giai đoạn tố tụng
Tư vấn quyền và nghĩa vụ cho thân nhân người bị buộc tội
Cập nhật, giải thích chi tiết nội dung dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi
Cung cấp dịch vụ luật sư hình sự chuyên nghiệp, tận tâm

Việc đề xuất bãi bỏ và thay thế hình phạt tử hình đối với 08 tội danh trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2015 thể hiện bước tiến quan trọng trong chính sách hình sự Việt Nam, hướng tới tính nhân đạo nhưng vẫn bảo đảm hiệu quả răn đe. Long Phan PMT cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp, nhanh chóng và hiệu quả, giúp Quý khách hàng giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan một cách thuận lợi và đúng quy định. Liên hệ ngay hotline 1900636387 để được tư vấn miễn phí.

Nguồn: Các tội danh được miễn án tử hình từ ngày 01/7/2025

>>> Xem thêm: